İktidardaki Tisza Partisi Mohaç meydan muharebesinin 500. Yıldönümü münasebetiyle bir açıklama yayınlayarak, Macarların kendi aralarındaki kavgayı bir kenera bırakmaları gerektiğine vurgu yapıldı. Mohaç Muharebesi, Macaristan tarihinin en büyük kırılma noktalarından biri oldu. Hazırlıksız ve iç siyasi çatışmalarla bölünmüş bir krallık, kendisinden çok daha büyük Osmanlı ordusuyla karşı karşıya geldi. Sadece birkaç saat süren savaş, ülkenin siyasi geleceğini yüzyıllar boyunca etkiledi.
Hazırlıksız bir ülke
29 Ağustos 1526’da Macar Krallığı ile Osmanlı ordusu Mohaç Ovası’nda karşı karşıya geldi.
Savaş öncesinde Macar Krallığı ciddi siyasi ve askerî sorunlarla mücadele ediyordu. Kraliyet otoritesi zayıflamış, ülkenin siyasi elitleri arasındaki iç anlaşmazlıklar derinleşmişti. Bu sırada Osmanlı ordusu Macaristan’a doğru ilerliyordu.
Tarihî kaynaklara göre iki tarafın askerî gücü arasında büyük bir fark bulunuyordu. Macar ordusunun yaklaşık 25 bin askerine karşılık Osmanlı kuvvetlerinin en az 60 bin kişiden oluştuğu tahmin ediliyor.
Macar ordusu, ülkenin farklı bölgelerinden gelecek takviyelerin tamamını bekleyemedi. Szapolyai János’un ordusu da savaş alanına zamanında ulaşamadı.
Sadece birkaç saat, bir ülkenin tarihini değiştirdi
Mohaç Muharebesi, Macar ordusunun ağır yenilgisiyle sonuçlandı.
Savaş sırasında Macar siyasi ve dinî elitinin önemli bir bölümü hayatını kaybetti. Kral II. Lajos ise savaşın ardından kaçmaya çalışırken yaşamını yitirdi.
Bu yenilgi, yalnızca bir askerî mağlubiyet değildi. Macar Krallığı’nın siyasi yapısını ve ülkenin geleceğini köklü biçimde değiştiren bir dönüm noktası oldu.
Mohaç’tan sonra da birlik sağlanamadı
II. Lajos’un yasal bir erkek varis bırakmadan ölmesi, taht sorununu beraberinde getirdi.
Macaristan’da iki ayrı kral ortaya çıktı: Szapolyai János ve Habsburg Ferdinand.
Böylece sonraki dönem yalnızca Osmanlı yayılmasıyla değil, Macar tahtı üzerindeki iç siyasi mücadeleyle de şekillendi. Ülkenin bölünmesi, dışarıdan gelen büyük tehdide karşı ortak hareket edilmesini daha da zorlaştırdı.
“Mohaç öncesi” neden ayrı bir tarihsel dönem?
Mohaç yenilgisi, Macar tarihindeki o kadar büyük bir kırılma noktası olarak kabul edildi ki, tarihçilik ve arşivcilik alanında dahi “Mohaç öncesi” ifadesi özel bir dönem tanımlamak için kullanılmaya devam ediyor.
Macaristan Ulusal Arşivi’nin “Mohaç öncesi” belgeler koleksiyonu da bu tarihsel ayrımın günümüzdeki yansımalarından biri.
500 yıl sonra Mohaç’tan ne öğrenebiliriz?
Mohaç’ı yalnızca tek bir nedene bağlamak mümkün değil. Askerî hazırlıksızlık, siyasi bölünmeler, zayıflayan merkezî otorite ve zamanında ulaşamayan takviyeler yenilginin arka planındaki önemli unsurlar arasında yer aldı.
Ancak Mohaç’ın 500 yıl sonra ortaya koyduğu en önemli derslerden biri şu:
Bölünmüş bir ülke, kendisinden daha büyük tehditlerle mücadele etmekte daha fazla zorlanır.
Her konuda aynı fikirde olmak zorunda değiliz.
Farklı düşünebilir, tartışabilir ve birbirimizle aynı görüşleri paylaşmayabiliriz. Ancak güçlü bir toplum, farklılıklarına rağmen ortak bir zeminde birleşebilir.
Bizi bir arada tutan değerlerin, bizi birbirimizden ayıran unsurlardan daha güçlü olması gerekir.
