Avrupa Birliği (AB), Rusya’nın işgal altındaki Ukrayna topraklarından elde ettiği tahılın ticaretine destek veren kişi ve kurumlara yönelik yaptırımlar uygulamaya hazır olduğunu açıkladı. Uyarı, Rusya’ya ait olduğu öne sürülen bir “gölge filo” gemisinin İsrail’in Hayfa Limanı’na ulaşmasının ardından geldi.
Avrupa Komisyonu sözcüsü, yaptığı açıklamada, “Çalınmış Ukrayna tahılı taşıdığı bildirilen bir geminin, Ukrayna makamlarının daha önceki uyarılarına rağmen Hayfa’da boşaltılmasına izin verilmiş olmasını not ettik” dedi. Sözcü, AB’nin Rusya’nın “yasadışı savaş çabalarını finanse eden ve yaptırımları delmeye yardımcı olan tüm faaliyetleri” kınadığını vurgulayarak, gerektiğinde üçüncü ülkelerdeki kişi ve kuruluşların da yaptırım listesine alınabileceğini belirtti.
Diplomatik Gerilim Tırmanıyor
Panama bayraklı “Panormitis” adlı geminin yaklaşık 6.200 ton buğday ve 19.000 ton arpa taşıdığı iddia ediliyor. Geminin yükünün henüz tamamen boşaltılmadığı, ancak ay başında benzer bir sevkiyatın limanda işleme alındığı bildirildi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, İsrail’e çağrıda bulunarak geminin kabul edilmemesini istedi. Zelenskiy, Avrupa ile koordineli şekilde “bu yasa dışı plandan kazanç sağlamaya çalışanlara” karşı yaptırımlar hazırlanacağını açıkladı.
AB İçinde Görüş Ayrılıkları
AB düzeyinde yaptırımların yürürlüğe girmesi için 27 üye ülkenin oybirliği gerekiyor. Ancak özellikle İsrail söz konusu olduğunda, üye devletler arasında ciddi görüş ayrılıkları bulunuyor. Daha önce Rusya ve Belarus’tan gelen tahıl ürünlerine ek vergiler getirilmiş ve bazı Rus yetkililer kara listeye alınmıştı.
Öte yandan, AB ile İsrail arasındaki ilişkiler, Orta Doğu’daki gelişmeler nedeniyle zaten gergin. İsrail’in Lübnan’daki askeri operasyonları ve Gazze’deki uygulamaları, AB-İsrail Ortaklık Anlaşması’nın askıya alınması tartışmalarını yeniden gündeme getirdi.
İspanya, İrlanda ve Slovenya gibi ülkeler yaptırım çağrısında bulunurken, Almanya ve İtalya’nın temkinli tutumu dikkat çekiyor. Bu iki ülkenin desteği, olası bir karar için kritik önem taşıyor.
İnsan Hakları Tartışması Derinleşiyor
İsrail’in Filistinlilere yönelik idam cezasını öngören yeni yasa girişimi de AB’de tepki çekti. Bu gelişme, taraflar arasındaki anlaşmanın temelini oluşturan insan haklarına saygı ilkesinin ihlal edilip edilmediği sorusunu yeniden gündeme taşıdı.
Geçtiğimiz yıl Avrupa Dış Eylem Servisi tarafından hazırlanan bir raporda, İsrail’in Gazze’deki uygulamalarının uluslararası hukuku ihlal ettiği ve anlaşmanın ilgili maddesiyle çeliştiği sonucuna varılmıştı.
AB’nin açıklaması, Ukrayna’daki savaşın ekonomik boyutunun küresel ticaret ağlarına nasıl yansıdığını bir kez daha gözler önüne sererken, İsrail ile Batı arasındaki hassas diplomatik dengelerin de yeni bir sınavdan geçtiğini gösteriyor.
