Türkiye’de “Mavi Vatan” doktrinini yasal zemine oturtmayı amaçlayan yeni bir yasa hazırlığı, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nde endişelere neden oldu. Ankara’nın deniz yetki alanlarına ilişkin stratejik yaklaşımını tek bir yasal çerçevede toplamayı hedefleyen düzenlemenin, iki ülke arasındaki mevcut anlaşmazlıkları yeniden gündeme taşıdığı belirtiliyor.
Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından geliştirilen ve son yıllarda Türkiye’nin deniz politikalarının önemli unsurlarından biri haline gelen “Mavi Vatan” doktrini; Karadeniz, Ege Denizi ve Doğu Akdeniz’deki geniş deniz yetki alanlarını kapsıyor. Ankara yönetimi, dağınık halde bulunan ilgili düzenlemeleri tek bir yasa altında toplayarak bu bölgelerdeki hak ve çıkarlarını daha güçlü bir hukuki zemine oturtmayı amaçlıyor.
Ege ve Doğu Akdeniz’deki Hak İddiaları
Uzmanlar, söz konusu yasa ile Türkiye’nin Ege Denizi ve Doğu Akdeniz’deki jeopolitik hedeflerini kurumsal bir yapıya kavuşturmayı planladığını değerlendiriyor. Diplomatik kaynaklara göre Ankara’nın amacı, doğrudan askeri bir gerilim yaratmaktan ziyade, hukuki ve diplomatik alanda yeni bir çerçeve oluşturmak.
Yunanistan ise özellikle Türkiye’nin ilerleyen dönemde bu yasayı sahada uygulamaya koyabileceği ihtimali üzerinde duruyor. Atina yönetimi, Türkiye’nin “Mavi Vatan” kapsamında değerlendirdiği bölgelerde faaliyet gösteren araştırma veya enerji gemilerinden Türk makamlarının izin talep edebileceği yönündeki senaryoları yakından takip ediyor.
Atina’dan Diplomatik Girişim Hazırlığı
Yunan hükümetinin olası gelişmelere karşı kapsamlı bir diplomatik girişim hazırlığında olduğu bildirildi. Atina’nın, Avrupa Birliği nezdinde konuyu “Avrupa topraklarına yönelik bir tartışma” olarak gündeme getirmeyi planladığı ifade edilirken, NATO ve Birleşmiş Milletler platformlarında da uluslararası hukuk temelinde tezlerini savunmaya hazırlandığı kaydedildi.
Başbakan Kyriakos Mitsotakis liderliğindeki hükümet ise gelişmeleri yakından izlediklerini belirterek, “Paniğe kapılmadan ve aceleci adımlar atmadan süreci değerlendireceğiz” mesajı verdi. Yunan yetkililer, nihai tutumun Türkiye’nin çıkaracağı yasanın içeriğine ve uygulanma biçimine bağlı olacağını vurguluyor.
Hukuki Seçenekler Masada
Yunanistan’ın olası Türk adımlarına karşı kullanabileceği hukuki seçenekleri de değerlendirdiği belirtiliyor. Bu kapsamda Ege Denizi’nin çeşitli bölgelerinde yeni deniz koruma alanları ilan edilmesi gibi alternatiflerin gündemde olduğu ifade edildi.
Şu ana kadar herhangi bir karşı önlem konusunda nihai karar alınmış değil. Daha önce, özellikle Türkiye ile Libya arasında imzalanan deniz yetki alanları mutabakatının ardından, Girit Adası’nın güneyinde Yunan karasularının 12 deniz miline çıkarılması seçeneği de tartışılmıştı.
Uzun Süredir Devam Eden Anlaşmazlıklar
Türkiye ile Yunanistan arasındaki anlaşmazlıklar onlarca yıldır devam ediyor. İki ülke arasında özellikle deniz yetki alanları, hava sahası kontrolü ve Doğu Akdeniz’deki enerji kaynakları konusunda görüş ayrılıkları bulunuyor.
İlişkilerde dönüm noktalarından biri olarak kabul edilen 1974 Kıbrıs Harekâtı sonrasında yaşanan gelişmeler, iki ülke arasındaki güven sorunlarını derinleştirdi. Son yıllarda hem Türkiye hem de Yunanistan’ın savunma harcamalarını artırması ve askeri modernizasyon programlarına hız vermesi, bölgedeki stratejik rekabetin daha da dikkat çekmesine yol açıyor.
