Alzheimer yıllar öncesinden sinyal verebilir: Bu belirtilere dikkat!

Alzheimer hastalığı, yalnızca ileri yaştaki kişileri etkileyen bir hastalık değil. Belirtilerin 65 yaşından önce ortaya çıktığı durumlar, erken başlangıçlı Alzheimer olarak tanımlanıyor. Tüm Alzheimer vakalarının yüzde 10’una kadarını oluşturabilen bu hastalık türünün teşhisi ise çoğu zaman gecikiyor.

Araştırmalara göre tanıya ulaşmak ortalama üç yıldan fazla sürebiliyor. Finlandiya’daki Oulu Üniversitesi ve Doğu Finlandiya Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen yeni bir çalışma, erken başlangıçlı Alzheimer tanısından önceki yıllarda ortaya çıkan sağlık sorunlarını inceledi. Alzheimer’s & Dementia dergisinde yayımlanan araştırmanın, hastalığın genç yaşlarda daha erken fark edilmesine katkı sağlayabileceği belirtiliyor.

407 Alzheimer hastasının sağlık kayıtları incelendi

Araştırma ekibi, 2010-2021 yılları arasında erken başlangıçlı Alzheimer tanısı alan 407 kişinin sağlık kayıtlarını değerlendirdi. Karşılaştırma için aynı yaş ve cinsiyet özelliklerine sahip, Alzheimer hastalığı bulunmayan 4 bin 35 kişinin verileri kullanıldı.

Sonuçlara göre, tanıdan önceki beş yıllık dönemde bazı sağlık sorunları, daha sonra Alzheimer tanısı alan kişilerde kontrol grubuna kıyasla daha sık kaydedildi.

Tanıdan önce daha sık görülen sağlık sorunları

Araştırmada öne çıkan bulgular şöyle sıralandı:

• Baş dönmesi: Alzheimer grubunda yüzde 5,9, kontrol grubunda yüzde 2,1.
• Depresyon: Yüzde 5,7’ye karşı yüzde 2,3.
• Baş ağrısı: Yüzde 4,9’a karşı yüzde 1,6.
• Tiroid hastalıkları: Yüzde 2,5’e karşı yüzde 0,8.
• Deliryum ve kafa karışıklığı: Yüzde 1,5’e karşı yüzde 0,1.
• Beyin yaralanmaları: Yüzde 2,9’a karşı yüzde 0,9.
• Alkolle ilişkili hastalıklar: Yüzde 3,4’e karşı yüzde 1,4.
• Epilepsi: Yüzde 2,2’ye karşı yüzde 0,7.
• İnme: Yüzde 4,4’e karşı yüzde 2.
• Kulak, burun ve boğaz hastalıkları: Yüzde 5,2’ye karşı yüzde 2,9.

Araştırmacılar, Alzheimer tanısı alan kişilerin tanı öncesindeki dönemde birbiriyle doğrudan bağlantılı görünmeyen daha fazla sağlık sorunuyla karşılaştığını belirledi. Bu kişilerin sağlık hizmetlerine başvuru sıklığı da arttı. Doktor ziyaretlerindeki en belirgin yükseliş, tanıdan önceki son bir yılda görüldü.

İşitme sorunları 10 yıl öncesinden görülebiliyor

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de işitme sorunlarıyla ilgili oldu. Kulak çınlaması ve her iki kulakta işitme kaybı gibi sorunlar, Alzheimer tanısından altı ila 10 yıl önce farklılık göstermeye başladı.

Bu dönemde söz konusu sorunlar, daha sonra Alzheimer tanısı alan kişilerin yüzde 4,7’sinde kayıtlara geçti. Kontrol grubunda ise bu oran yüzde 2,1 olarak belirlendi.

Başka araştırmalarda da ses ve konuşma özelliklerindeki değişimlerin demansla ilişkili olabileceği bildirilmişti. Ancak işitme kaybı, kulak çınlaması veya ses değişikliklerinin tek başına Alzheimer hastalığını gösterdiği söylenemiyor.

Her sağlık sorunu Alzheimer anlamına gelmiyor

Araştırmacılar, tanıdan 11 ila 15 yıl önceki dönemde iki grup arasında istatistiksel açıdan belirgin bir fark saptamadı. Ayrıca yüksek tansiyon ve yüksek kan yağları da ilerleyen dönemde Alzheimer tanısı alan kişilerde daha sık görülmedi.

Araştırmanın yazarları, bu bulgunun erken başlangıçlı Alzheimer ile 65 yaşından sonra ortaya çıkan Alzheimer arasında bazı farklılıklar olabileceğine işaret ettiğini belirtiyor. İleri yaşta başlayan Alzheimer hastalığında kalp ve damar sağlığıyla ilgili sorunlar bilinen risk faktörleri arasında yer alıyor.

Erken tanı için yeni bir ipucu olabilir

Uzmanlara göre farklı sağlık sorunlarının belirli bir dönemde bir arada görülmesi, doktorların nörodejeneratif hastalık olasılığını değerlendirmesine yardımcı olabilir. Özellikle çalışma çağındaki kişilerde ortaya çıkan ve tekrarlayan sağlık sorunlarının birlikte ele alınması, daha erken değerlendirme yapılmasının önünü açabilir.

Bununla birlikte araştırma, söz konusu sağlık sorunlarının Alzheimer’ın erken belirtileri mi olduğunu, hastalık riskini artırıp artırmadığını ya da hastalıktan bağımsız olarak mı ortaya çıktığını açıklamıyor.

Araştırmanın bazı sınırlılıkları da bulunuyor. Örneğin, baş dönmesi, depresyon ve baş ağrısı gibi şikâyetler Alzheimer grubunda dahi kişilerin küçük bir bölümünde görüldü. Bulguların doğrulanması için daha geniş katılımlı araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.

Uzmanların temel uyarısı şu: Baş dönmesi, depresyon, baş ağrısı veya işitme kaybı yaşayan herkesin Alzheimer hastası olduğu düşünülmemeli. Bu belirtilerin birçok farklı nedeni olabilir. Ancak özellikle kalıcı, tekrarlayan veya günlük yaşamı etkileyen şikâyetlerde bir sağlık uzmanına başvurmak önem taşıyor. Alzheimer tanısı, tek bir belirtiye değil, kapsamlı bir tıbbi değerlendirmeye dayanıyor.