20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü
Her yıl 20 Kasım’da kutlanan Dünya Çocuk Hakları Günü, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 20 Kasım 1989 tarihinde Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’yi (ÇHS) kabul etmesiyle ilan edildi. Aynı sözleşme, 2 Eylül 1990 tarihinde yürürlüğe girdi ve bugün Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 196 ülke tarafından onaylanarak dünyanın en geniş katılımlı insan hakları belgesi olma özelliğini taşıyor. Amerika Birleşik Devletleri dışındaki tüm BM üyeleri ile Filistin, Vatikan, Nieu ve Cook Adaları sözleşmeye taraftır.
Türkiye, sözleşmeyi 14 Ekim 1990’da imzaladı; 27 Ocak 1995’te Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Çocuk Hakları Sözleşmesi: Hakların Güvencesi
ÇHS, çocukların temel haklarını güvence altına almayı ve taraf devletlerin bu hakları hayata geçirmek için gerekli yükümlülükleri yerine getirmesini amaçlıyor. Sözleşmenin dört temel ilkesi şunlardan oluşuyor:
- Ayrım gözetmeme (Madde 2)
- Çocuğun yüksek yararı (Madde 3)
- Yaşama ve gelişme hakkı (Madde 6)
- Katılım hakkı (Madde 12)
Taraf devletlerin yükümlülüklerini yerine getirme konusundaki ilerlemeleri izlemek amacıyla Çocuk Hakları Komitesi (ÇHK) kurulmuş ve devletler, taraf olduktan iki yıl sonra ilk raporu, ardından her beş yılda bir düzenli rapor sunmakla yükümlü kılınmıştır.
Tarihsel Önemi ve Sözleşmenin Kapsamı
Çocuk Hakları Sözleşmesi, küresel ölçekte çocuk hakları anlayışını derinden etkileyen bir belge oldu. BM’nin temel ilkelerini ve uluslararası insan hakları bildirgelerini referans alan sözleşme, bütün çocukların özel ilgi ve yardıma hakkı olduğunu, her türlü ihmal, istismar, kötü muamele ve sömürüden korunmaları gerektiğini vurguluyor. Aynı zamanda, çocukların bağımsız bireyler olarak toplumsal yaşama etkin biçimde katılmalarını güvence altına alıyor.
“ Ben bir çocuğum. Eğitimle büyüyor, oyunla öğreniyor, hayallerimle var oluyorum. Rengimle, duygularımla, küçük dünyamla gerçeğim. Sizden tek bir şey istiyorum: Bizi sadece "yarının büyükleri" olarak görmeyin. Biz, bugünün de bireyleriyiz. Kahkahalarımızı, haklarımızı ve hayallerimizi koruyun ki biz de büyüdüğümüzde dünyayı daha güzel bir yere dönüştürebilelim.”
Dünya genelinde milyonlarca çocuğun hâlâ temel haklarına erişemediği gerçeğini, bu özel günün önemini ve sorumluluğumuzu @eura24news yazarı Kevser Karaarslan dünkü köşe yazısında bu cümlelerle bir kez daha hatırlatıyor.
