Avrupa Birliği (AB), değişen küresel güvenlik ortamı ve artan jeopolitik riskler karşısında savunma alanında daha bağımsız hareket edebilmek için çalışmalarını hızlandırdı. Özellikle Ukrayna’da devam eden savaş ve geleneksel müttefiklerin uzun vadeli güvenilirliğine ilişkin soru işaretleri, AB’nin “stratejik özerklik” hedefini ön plana çıkardı.
Birlik, NATO’nun devreye giremediği ya da sınırlı kaldığı durumlarda kendi güvenlik çıkarlarını koruyabilecek ve krizlere etkin şekilde müdahale edebilecek bir kapasite oluşturmayı amaçlıyor. Avrupa Komisyonu’nun son yılların en istikrarsız uluslararası ortamı olarak tanımladığı mevcut tablo, bu girişimlerin temel gerekçesi olarak gösteriliyor. Hedef, transatlantik ortaklık içinde güçlü bir “Avrupa ayağı” oluşturmak.
AB Hızlı Müdahale Gücünü İspanya’da Test Ediyor
Yeni savunma stratejisinin en önemli unsurlarından biri olan AB Hızlı Müdahale Kapasitesi (RDC), gerektiğinde 5 bin askere kadar konuşlandırılabilecek şekilde planlandı. Birliğin askeri hazırlık seviyesi, İspanya’da düzenlenen LIVEX26/MILEX26 tatbikatıyla sınanıyor.
18 Haziran’a kadar devam edecek tatbikata 13 AB ülkesinden yaklaşık 2 bin 500 asker katılıyor. Senaryo kapsamında birlikler, hayali kriz durumlarına hızlı müdahale, asker sevkiyatı ve gerçek mühimmatla atış eğitimleri gerçekleştiriyor.
AB, yalnızca askeri kabiliyetlerini değil, savunma sanayisini de güçlendirmeyi hedefliyor. Bu kapsamda Avrupa Savunma Fonu’nun (EDF) 2026 çalışma programı için yaklaşık 1 milyar avroluk kaynak ayrıldı. Söz konusu bütçenin, insansız hava araçlarından siber savunma sistemlerine kadar ileri teknolojilerin geliştirilmesinde kullanılması öngörülüyor.
NATO’ya Alternatif Değil, Tamamlayıcı Bir Güç
AB’nin savunma alanındaki yeni adımlarının NATO’dan uzaklaşma anlamına gelmediği vurgulanıyor. Uzmanlar ve AB yetkilileri, yürütülen çalışmaların NATO’yu tamamlayıcı nitelikte olduğunu belirtiyor.
Üye ülkeler arasındaki askeri iş birliğini artırmayı amaçlayan Kalıcı Yapılandırılmış İşbirliği (PESCO) kapsamında yeni projeler hayata geçiriliyor. Bunlar arasında kuantum teknolojileri alanındaki girişimler de bulunuyor.
AB’nin uzun vadeli hedefi, kendi çıkarlarını koruyabilen ve uluslararası arenada daha etkin rol üstlenebilen güvenilir bir aktör haline gelmek. Önümüzdeki yıllar, Avrupa’nın savunmada kendi ayakları üzerinde durma hedefine ne ölçüde yaklaşacağını gösterecek.
