Umman açıklarında karaya oturan Rusya bağlantılı “gölge filo” tankeri Caroline Bezengi’nin neden olduğu petrol sızıntısı giderek büyüyor. Petrol tabakasının yaklaşık 600 kilometrekarelik alana yayıldığı belirtilirken, bölgedeki hassas deniz ekosistemi ve yerel balıkçılık faaliyetleri ciddi tehdit altında.
Umman kıyılarında çevre felaketi endişesi giderek büyüyor. Batılı ülkelerin yaptırımları altında bulunan ve Rusya’nın sözde “gölge filosu” içinde yer aldığı belirtilen Caroline Bezengi adlı petrol tankeri, ekolojik açıdan hassas Qibliyah Adası yakınlarında karaya oturdu.
Haftalardır ham petrol sızdırdığı belirtilen tankerin çevresindeki petrol tabakasının boyutu alarm verici seviyeye ulaştı. Uydu görüntülerine göre başlangıçta yaklaşık 20 kilometrekarelik bir alana yayılan petrol sızıntısı, zamanla 600 kilometrekareye kadar genişledi. Kalın petrol tabakalarının kıyıya ulaşması, bölgedeki doğal yaşam açısından ciddi risk oluşturuyor.
Deniz koruma alanı büyük tehdit altında
Yaklaşık bir milyon varile kadar ham petrol taşıdığı tahmin edilen Caroline Bezengi, Hallaniyat Adaları Tabiat Koruma Alanı olarak belirlenen bölgenin yakınında bulunuyor.
Koruma alanı; nesli tehlike altındaki deniz kuşları, yuvalayan deniz kaplumbağaları, mercan resifleri ve nadir görülen Arap kambur balinaları gibi birçok canlı türüne ev sahipliği yapıyor.
Uzmanlar, petrol sızıntısının bölgedeki hassas ekosistem üzerinde ağır ve uzun süreli etkiler yaratabileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle dalga ve rüzgârın etkisiyle tankerin parçalanması ve taşıdığı petrolün tamamının denize karışması durumunda çevre felaketinin boyutunun çok daha büyüyebileceği belirtiliyor.
Petrol kirliliğinin yalnızca deniz canlılarını değil, bölgedeki yerel balıkçılık topluluklarının geçim kaynaklarını da tehdit ettiği ifade ediliyor.
Tankerin sahibi belirsiz, sorumluluk tartışması büyüyor
Krizin çözümünü zorlaştıran en önemli unsurlardan biri ise tanker üzerindeki mülkiyet ve sorumluluk zincirinin belirsiz olması.
Caroline Bezengi’nin, yaşlı ve mülkiyet yapıları şeffaf olmayan gemilerden oluşan ve yaptırımları aşmak amacıyla kullanıldığı öne sürülen “gölge filo”nun bir parçası olduğu belirtiliyor.
Umman Ulaştırma Bakanlığı, geminin sahiplerinden tanker ile taşıdığı petrolün bölgeden kaldırılmasını istedi. Ancak geminin gerçek sahibinin, yeterli sigortasının veya sorumluluk üstlenecek bir bayrak devletinin net biçimde ortaya konulamaması halinde, çevresel ve mali yükün önemli bölümünün Umman’ın üzerinde kalabileceği endişesi yaşanıyor.
Petrolün başka tankere aktarılması gündemde
Yetkililer ve uzmanlar tarafından gündeme getirilen seçeneklerden biri, tankerdeki petrolün başka bir gemiye transfer edilmesi. Böylece hem petrolün denize daha fazla yayılmasının hem de tankerin tamamen parçalanması riskinin azaltılması hedefleniyor.
Ancak operasyonun teknik ve lojistik açıdan son derece zor olması, ayrıca sorumluların müdahaleye yeterli ölçüde yanaşmaması çözüm sürecini güçleştiriyor.
Yetkililer açısından en büyük soru ise şu: Çevre felaketinin faturası kime kesilecek?
Tankerle ilgili sorumluluk ve mülkiyet belirsizliği giderilmediği takdirde Umman, hem deniz ekosisteminin korunması hem de olası temizlik ve kurtarma operasyonlarının maliyeti açısından ağır bir yükle karşı karşıya kalabilir.
