Bir önceki yazılarımda yeni başlangıçlardan ve bizi harekete geçmekten alıkoyan erteleme davranışlarından bahsetmiştim. Ancak bazen geleceğe doğru adım atmamızı zorlaştıran şey, bugünün şartlarından çok geçmişin izleridir. Hepimizin bir geçmiş yaşantısı var. Hatırladığımız ya da hatırlamak istemediğimiz anılar, aldığımız kararlar, yaşadığımız hayal kırıklıkları, duyduğumuz sözler ve kurduğumuz bağlar.
Zaman geçse de bazı yaşantılar etkisini sürdürmeye devam eder. Çocukluk yıllarında çok sık eleştirilen bir çocuk, yetişkinlik yıllarında küçük bir hatasında bile kendini acımasızca yargılayabilir. Kendisine sürekli başarısız olduğu söylenen biri, yeni fırsatların karşısında geri adım atabilir. Bir zamanlar güveni kırılan bir insan ise yeni ilişkiler kurarken görünmez duvarlar örebilir çünkü geçmiş yalnızca geride kalan olaylardan ibaret değildir. Psikoloji bize gösteriyor ki yaşadığımız deneyimler, dünyayı algılama biçimimizi de farklılaştırır.
Kendimiz, insanlar ve hayat hakkında edindiğimiz birçok düşüncenin temelinde geçmiş yaşantılarımız vardır bazen farkında olmadan yıllar önce yaşadığımız olayların etkisiyle hareket ederiz. "Ben zaten yapamam", "Nasıl olsa başarısız olurum", "Kimseye güven olmaz" gibi düşünceler çoğu zaman bugünün değil, geçmişin sesidir işte bu noktada önemli bir ayrım ortaya çıkar. Geçmişimizi hatırlamak başka şeydir, geçmişimizin içinde yaşamaya devam etmek çok başka birşey. Elbette yaşadıklarımızı unutamayız.
İnsan hafızası yaşananları silmek için değil, anlamlandırmak için vardır. Ancak bazı insanlar geçmişte yaşadıkları kırgınlıkları, hataları veya pişmanlıkları sürekli yeniden yaşayarak bugünü kaçırırlar. Zihinleri dünle meşgul olduğu için bugünün fırsatlarını görmekte zorlanırlar aslında hayatı yalnızca geçmişe bakarak yaşamak oldukça yorucudur. Geçmiş bize değerli öğretilerde bulunabilir, tecrübe kazandırabilir hatta güçlendirebilir fakat bunun gerçekleşebilmesi için geçmişin yük olmaktan çıkıp rehbere dönüşmesi bizi yönlendirmesi gerekir. Psikolojik iyileşme çoğu zaman yaşananları unutmakla değil, onlara farklı bir açıdan bakabilmekle başlar. Bir zamanlar bizi üzen yaşantılar, bugün bize ne öğretti? Düşüp kalktığımız yerlerden hangi kazanımları edindik? Bizi zorlayan olaylar, hangi yönlerimizi geliştirdi? Bu soruların cevapları geçmişi değiştirmez. Ancak geçmişle kurduğumuz ilişkiyi değiştirebilir. Belki de kendimize şu soruyu sormanın zamanı gelmiştir: Geçmişim bana yön mü veriyor, yoksa yönümü mü belirliyor? Çünkü ikisi aynı şey değildir. İnsan yaşadıklarının izlerini taşır. Ancak o izler, geleceğin sınırlarını çizmek zorunda değildir. Geçmiş bizim hikâyemizin bir bölümüdür; tamamı değildir. Hayatın en güzel taraflarından biri de budur.
Dün yaşadıklarımızı değiştiremeyiz ama bugün vereceğimiz kararlarla yarını şekillendirebiliriz ve bazen insanın özgürleşmesi, geçmişini unutmasıyla değil; onun gölgesinden çıkıp kendi ışığında yürümeye başlamasıyla mümkün olur.
