Baymirza Hayit (Özbekçe: Boymirza Hayit), 17 Aralık 1917’de Özbekistan’ın Namangan bölgesindeki Jargo’rg’on köyünde doğdu. Özbek tarihçi ve Şarkiyatçı olan Hayit, özellikle Türkistan ve Orta Asya tarihi üzerine yaptığı araştırmalarla tanındı.
1939 yılında Taşkent Üniversitesi’nden mezun oldu ve aynı yıl Kızıl Ordu’ya subay olarak katıldı. II. Dünya Savaşı sırasında Almanlara esir düştü. Daha sonra Türkistan Lejyonu’nda görev yaptı ve bu dönemde Türkistan’ın bağımsızlığı için mücadele eden Mustafa Çokay ile tanıştı.
Savaşın ardından Almanya’ya yerleşen Hayit, 1947 yılında Münster Üniversitesi’nde tarih, Şarkiyat ve İslam bilimleri eğitimi aldı. 1950 yılında Kokand ve Alaş Orda Millî Hükümetleri konulu çalışmasıyla doktor unvanını kazandı. Aynı yıl evlendi ve (Ertay, Mirza ve Dibar) üç çocuk sahibi oldu.
Hayit, yaşamı boyunca Türkistan tarihi üzerine Almanca, İngilizce ve Türkçe çok sayıda makale ve 15 kitap yayımladı. Önemli eserleri arasında 20. Yüzyılda Türkistan, Rusya’nın Türkistan Politikası ve Basmacılar: 1917–1934 Yıllarında Türkistan’ın Millî Mücadelesi yer almaktadır.
Çalışmalarıyla Türkistan’ın tarihini ve bağımsızlık mücadelesini uluslararası alanda tanıtan Baymirza Hayit, 31 Ekim 2006 tarihinde Almanya’nın Köln kentinde hayatını kaybetti. Kabri Köln’de bulunmaktadır.
Cenaze namazına Türkiye’den Muhsin Yazıcıoğlu (merhum) Almanya, Fransa, İngiltere, ABD gibi ülkelerden sevenleri ve dostları katıldılar.
Yorum yaz
Yorumları göster0 yorum
Yorumu bildir