Alegori, bir düşüncenin, kavramın veya mesajın doğrudan değil; semboller, kişiler, olaylar ve hikâyeler aracılığıyla anlatılmasıdır.
Kelime kökeni olarak Yunanca “başka türlü söylemek” anlamına gelir.
Basit Bir Örnek
Bir yazar bir hikâyede:
• Tilkiyi kurnazlığı,
• Aslanı gücü,
• Baykuşu bilgeliği
temsil etmek için kullanıyorsa, bu alegorik bir anlatımdır.
Platon’un Mağara Alegorisi’nde
Mağara gerçek bir mağara değildir.
• Mağara → Cehaleti
• Zincirler → Önyargıları ve alışkanlıkları
• Gölgeler → Yanlış veya eksik bilgileri
• Güneş → Hakikati ve bilgiyi
temsil eder.
Yani Platon aslında bir mağara hikâyesi anlatmıyor; insanın bilgiye ulaşma yolculuğunu sembollerle anlatıyor.
Alegori ile Metafor Arasındaki Fark
• Metafor: Tek bir benzetmedir.
- “Hayat bir yolculuktur.”
• Alegori: Baştan sona sembollerle örülmüş bir anlatıdır.
- Platon’un Mağara Alegorisi,
- Hayvan Çiftliği,
- İlahi Komedya gibi eserler alegorik anlatı örnekleridir.
Kısacası, alegori; soyut bir düşünceyi somut bir hikâye aracılığıyla anlatma sanatıdır.
