Çin, Japonya üzerindeki ekonomik baskıyı artırarak 20 Japon şirketi ve araştırma kuruluşunu ihracat kontrol listesine aldı. Ayrıca 20 şirket daha izleme listesine eklenirken, bu kuruluşlara yönelik ihracatta daha sıkı denetimler uygulanacağı bildirildi.
Karardan en çok Japon savunma sanayisinin önde gelen şirketleri etkilendi. Listede, Mitsubishi Heavy Industries, Mitsubishi Electric ve Kawasaki Heavy Industries’in bağlı şirketleri de yer alıyor. Pekin yönetimi, söz konusu kuruluşların Japonya’nın askeri kapasitesini güçlendirdiğini öne sürdü.
Yeni düzenleme kapsamında Çinli ihracatçılar, hem sivil hem de askeri amaçlarla kullanılabilen “çift kullanımlı” (dual-use) ürünleri, resmi izin almadan listede yer alan şirketlere satamayacak. Aynı zamanda yabancı şirketlerin de Çin menşeli çift kullanımlı ürünleri bu kuruluşlara yeniden ihraç etmesi yasaklandı.
Çin: Amaç Ulusal Güvenliği Korumak
Çin Ticaret Bakanlığı, kararın ulusal güvenliği korumayı hedeflediğini belirterek, Japonya’nın “yeniden silahlanma” süreci ile “nükleer hedeflerini” sınırlandırmayı amaçladıklarını açıkladı. Bakanlık sözcüsü, alınan tedbirlerin “hukuka uygun ve makul” olduğunu savundu.
İki ülke arasındaki gerilimde, Japonya’nın Tayvan konusundaki açıklamaları da etkili oldu. Japonya Başbakanı Sanae Takaichi’nin geçen yıl kasım ayında, Çin’in Tayvan’a yönelik olası bir askeri harekâtının Japonya için “varoluşsal bir tehdit” oluşturabileceğini ve bu durumda askeri müdahalenin gündeme gelebileceğini ifade ettiği belirtiliyor. Çin ayrıca Japonya’nın savunma harcamalarını artırmasını ve ölümcül silah ihracatına ilişkin yeni düzenlemelerini bölgesel güvenlik açısından riskli bir politika değişikliği olarak değerlendiriyor.
Tokyo’dan Sert Tepki
Japon hükümeti ise Çin’in yeni ihracat kontrollerine sert tepki gösterdi. Kabine yetkilisi Minoru Kihara, uygulamayı “kesinlikle kabul edilemez ve son derece üzücü” olarak nitelendirerek Pekin yönetimine kararını geri çekme çağrısında bulundu.
Tokyo yönetimi, yaptırımların Japon şirketleri üzerindeki etkilerini ayrıntılı şekilde inceleyeceğini ve gerekli görülmesi halinde uygun karşı adımlar atacağını açıkladı.
Uzmanlar, Çin’in uyguladığı ihracat kısıtlamalarının özellikle yüksek teknoloji ürünleri ve nadir toprak elementlerini içeren tedarik zincirleri üzerinde yeni baskılar oluşturabileceğine dikkat çekiyor. Bu gelişmenin, Asya-Pasifik’te jeopolitik rekabeti daha da derinleştirirken bölgesel tedarik zincirlerinin ayrışması eğilimini hızlandırabileceği değerlendiriliyor.
