Avrupa Birliği (AB), düzensiz göçle mücadele kapsamında sığınma ve sınır dışı politikalarında önemli değişikliklere hazırlanıyor. Avrupa Parlamentosu ile AB üyesi ülkelerin temsilcileri, üçüncü ülkelerde sınır dışı merkezleri kurulmasına ve geri gönderme süreçlerinin hızlandırılmasına yönelik yeni kurallar üzerinde uzlaşmaya vardı.
Yeni düzenlemelerin yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Parlamentosu ve üye devletlerin nihai onayı gerekiyor. Ancak AB kaynaklarına göre bu aşamanın büyük ölçüde formalite niteliğinde olduğu belirtiliyor.
“Geri Dönüş Merkezleri” Kurulacak
Anlaşmaya göre, AB dışında kurulacak olan ve “Geri Dönüş Merkezleri” (Return Hubs) olarak adlandırılan tesislerde, iltica başvurusu reddedilen ancak çeşitli nedenlerle doğrudan ülkelerine gönderilemeyen kişiler barındırılacak.
Bu durumun nedenleri arasında bazı ülkelerin vatandaşlarını geri kabul etmemesi veya AB ülkeleriyle diplomatik ilişkilerinin bulunmaması yer alıyor.
Söz konusu merkezlerin hangi ülkelerde kurulacağı henüz netleşmedi. Almanya’nın da aralarında bulunduğu bazı AB ülkeleri, bu merkezleri topraklarında kurmaya istekli üçüncü ülkelerle görüşmeler yürütüyor.
Almanya Destekliyor
Almanya İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt, daha önce yaptığı açıklamalarda “Return Hubs” uygulamasını desteklediğini defalarca dile getirmişti.
Sınır Dışı Süreçleri Kolaylaştırılacak
Yeni kurallara göre, refakatsiz çocukların sınır dışı edilmesine izin verilmeyecek. Ancak çocuklu aileler için sınır dışı uygulaması mümkün olacak.
Bunun için ilgili üçüncü ülke ile özel bir anlaşma yapılması gerekecek. Anlaşma kapsamında üçüncü ülke, gönderilen kişilere ev sahipliği yapacak; karşılığında ise mali destek veya vize kolaylıkları gibi avantajlar elde edebilecek.
İş Birliği Yapmayanlara Yaptırım
Düzenleme, iltica başvurusu reddedilen kişilerin sınır dışı süreçlerinde yetkililerle iş birliği yapmasını da zorunlu kılıyor. Aksi halde çeşitli yaptırımlar uygulanabilecek.
Bu kapsamda:
- Sosyal yardım ödemelerinin azaltılması veya tamamen kesilmesi,
- Seyahat belgelerine el konulması,
- Avrupa genelinde çeşitli idari kısıtlamalar getirilmesi mümkün olacak.
Gözaltı Süresi Uzatılıyor
Yeni kurallar, kaçma riski taşıdığı değerlendirilen veya ulusal güvenlik açısından tehdit oluşturduğu düşünülen kişiler için sınır dışı gözetimini de genişletiyor.
Buna göre, sınır dışı amacıyla uygulanan idari gözetim süresi en fazla 24 aya kadar çıkarılabilecek. Özel durumlarda bu süreye 6 ay daha eklenebilecek.
AB’de Sınır Dışı Sayıları Arttı
Avrupa Komisyonu verilerine göre, 2025 yılında AB’de ülkeden ayrılması gereken göçmenlerin yaklaşık yüzde 28’i geri gönderildi. Bu oran önceki yıllara kıyasla artış gösterdi.
Öte yandan, Avrupa genelinde iltica başvurularında düşüş eğilimi devam ediyor. Almanya’da ise Federal Göç ve Mülteciler Dairesi’nin (BAMF) verilerine göre Mayıs ayında yapılan iltica başvuruları, COVID-19 salgını nedeniyle seyahatlerin büyük ölçüde durduğu 2020 yılından bu yana en düşük seviyeye geriledi.
AB Sınır ve Sahil Güvenlik Ajansı Frontex da son dönemde Avrupa Birliği’nin dış sınırlarında tespit edilen düzensiz geçişlerin azaldığını bildirdi.
AB’nin yeni göç ve iltica politikası, insan hakları kuruluşları ile bazı siyasi çevrelerde tartışma yaratırken, üye ülkeler ise düzenlemelerin düzensiz göçü kontrol altına almak için gerekli olduğunu savunuyor.
