Orta Doğu’da aylardır süren gerilim ve kırılgan ateşkesin ardından diplomasi trafiği yeniden hız kazandı. ABD ile İran arasında yürütülen dolaylı görüşmelerde kapsamlı bir çerçeve anlaşmasına yönelik önemli ilerlemeler kaydedildiği bildirildi. Pakistan ve Katar’ın arabuluculuğunda sürdürülen temasların, mevcut ateşkesin ötesine geçerek kalıcı bir yumuşamayı hedeflediği ifade ediliyor.
ABD Başkanı Donald Trump, taraflar arasında “büyük ölçüde üzerinde uzlaşılmış” bir anlaşmanın şekillendiğini belirtirken, Tahran yönetimi de görüşmelerde pozisyonların birbirine yaklaştığını doğruladı. Dünya kamuoyu şimdi, anlaşmanın nihai detaylarına çevrilmiş durumda.
Petrol, Nükleer Program ve Yaptırımlar Masadaki En Zorlu Başlıklar
Taraflar arasında çözüm bekleyen kritik başlıkların başında, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı geliyor. Şubat ayından bu yana büyük ölçüde kapalı olan boğazın yeniden tam kapasiteyle açılması konusunda Washington ile Tahran arasında görüş ayrılığı sürüyor. Trump yönetimi boğazın tamamen uluslararası geçişe açılmasını isterken, İran yönetimi bölgedeki kontrol ve yönetim hakkından taviz vermeyeceğini savunuyor.
Bir diğer önemli kriz başlığı ise İran’ın nükleer programı. ABD, yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun teslim edilmesini ve nükleer faaliyetlerin uzun vadeli olarak askıya alınmasını talep ediyor. İran ise bu konuların ilerleyen aşamalarda ele alınmasını istiyor.
Tahran yönetimi ayrıca, yıllardır uygulanan ekonomik yaptırımların kaldırılması ve dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması konusunda da ısrarcı tutumunu sürdürüyor.
Trump İyimser, Tahran Temkinli
Süreç boyunca taraflardan gelen açıklamalar dikkat çekici farklılıklar ortaya koyuyor. ABD Başkanı Trump, anlaşma detaylarının kısa süre içinde kamuoyuna açıklanacağını duyurdu ve yalnızca “Amerikan taleplerinin tamamını karşılayan” bir anlaşmaya imza atacağını söyledi. Washington yönetimi ayrıca, müzakerelerde sonuç alınamaması halinde yeni askeri operasyonların gündeme gelebileceği mesajını verdi.
İranlı yetkililer ise daha temkinli bir dil kullanıyor. Tahran yönetimi, ulusal çıkarların korunmasının öncelik olduğunu vurgularken, Trump’ın Hürmüz Boğazı’na ilişkin açıklamalarının “eksik ve gerçeği tam yansıtmayan ifadeler” olduğunu savundu.
Uzmanlara göre taraflar arasındaki diplomasi süreci son derece hassas ilerliyor. Atılacak her adım, bölgesel güvenlik dengeleri açısından kritik önem taşıyor.
