Kızıldeniz hattında artan jeopolitik gerilim, Afrika Boynuzu’nu küresel güç mücadelesinin merkezlerinden biri haline getiriyor.
Kızıldeniz’in kontrolü ve bölgedeki stratejik ticaret yolları üzerindeki rekabet, Türkiye ile İsrail arasında giderek tırmanıyor. Bu rekabetin yeni odak noktaları ise Somali ve Somaliland oldu. Taraflar; enerji kaynakları, askeri varlık ve deniz ticaret yolları üzerinde nüfuz kurma çabasında.
Türkiye Somali’de Konumunu Güçlendiriyor
Türkiye, Somali federal hükümeti ile yaptığı anlaşmalar sayesinde ülkedeki etkisini önemli ölçüde artırdı. Ankara yönetimi, deniz üstü (offshore) ve kara (onshore) petrol ve doğalgaz arama haklarını elde ederken, askeri varlığını da genişletiyor.
Somali’nin bu yıl ilk offshore petrol sondajlarına başlamaya hazır olduğu açıklanırken, Türk sondaj gemisinin bölgeye ulaşması bekleniyor. Daha önce Türk araştırma gemisi Oruç Reis’in yaptığı sismik çalışmalar sonucunda önemli veri elde edildiği bildirildi.
Uzmanlara göre Somali açıklarında yaklaşık 30 milyar varil petrol ve 6 milyar metreküp doğalgaz rezervi bulunuyor. Ancak bu kaynakların büyük bölümü henüz tam anlamıyla doğrulanmış değil.
Askeri ve Uzay Hamleleri Dikkat Çekiyor
Türkiye’nin Somali’deki varlığı enerjiyle sınırlı değil. 2011’den bu yana Mogadişu’nun en önemli müttefiklerinden biri haline gelen Ankara, insani yardım, altyapı yatırımları ve askeri eğitim faaliyetlerini birlikte yürütüyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2025 sonunda Somali’de bir uzay üssü kurulabileceğini açıklamıştı. Sonraki raporlar, uydu fırlatma kapasitesine sahip bir uzay limanı ve deniz üssü planlarının da değerlendirildiğini ortaya koydu. 2026 başında Somali’ye F-16 savaş uçaklarının konuşlandırıldığı da bildirildi.
Ayrıca Türkiye’nin Mogadişu’daki askeri üssünü yeniden aktif hale getirmesi ve Somali ordusuna eğitim desteğini artırması, Ankara’nın bölgedeki güvenlik rolünü güçlendirdi.
İsrail Somaliland Üzerinden Stratejik Hamle Yapıyor
İsrail ise stratejik odağını Somaliland’a çevirmiş durumda. Benjamin Netanyahu, 2025 sonunda Somaliland’ı resmen tanıdıklarını açıkladı. Bu adım, Somali ve birçok Arap ülkesi tarafından sert şekilde eleştirildi.
İsrail’in ayrıca Aden Körfezi’ne yakın bölgede bir askeri üs kurmayı değerlendirdiği ve bu sayede Yemen’deki Husi hareketlerini izlemeyi hedeflediği belirtiliyor. Bu konum, Babülmendep Boğazı’na yakınlığı nedeniyle küresel ticaret açısından kritik önemde.
Gerilim Bölgesel Krizlerle Derinleşiyor
Türkiye ile İsrail arasındaki gerilim yalnızca Afrika Boynuzu ile sınırlı değil. Gazze, Suriye ve Doğu Akdeniz’deki gelişmeler de ilişkileri daha da gergin hale getiriyor.
Netanyahu’nun Türkiye’ye yönelik sert açıklamaları ve Ankara’nın buna karşılık verdiği ağır eleştiriler, diplomatik tansiyonu yükseltiyor. Türkiye, İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonlarını sert şekilde eleştirirken; İsrail de Ankara’yı bölgesel politikaları üzerinden hedef alıyor.
Küresel Güç Mücadelesinin Yeni Cephesi
Uzmanlara göre Somali ve Somaliland’daki gelişmeler, daha geniş bir jeopolitik mücadelenin parçası. Kızıldeniz’den Orta Doğu’ya uzanan bu rekabet, enerji güvenliği, deniz ticareti ve askeri üsler üzerinden şekilleniyor.
Bölgede artan askeri hareketlilik ve diplomatik gerilim, önümüzdeki dönemde Kızıldeniz hattının küresel siyasetin en kritik noktalarından biri olmaya devam edeceğini gösteriyor.
