Macaristan örneği: Siyasi cesaret sağın yükselişini frenleyebilir
Avrupa’da ve dünyada sağ popülist hareketlerin yükselişi kaçınılmaz bir kader değil. Macaristan’da yaşanan son siyasi gelişmeler, bu eğilimin tersine çevrilebileceğini gözler önüne serdi.
Budapeşte’de uzun yıllar başbakanlık yapan Viktor Orbán’ın seçimleri kaybetmesinin ardından, seçimin galibi Péter Magyar “tam bir rejim değişikliği” sözü verdi. Bu ifade yalnızca bir seçim sloganı olarak kalmadı; seçim sonuçları gerçekten de hem Macaristan hem de Avrupa siyaseti açısından bir dönüm noktası oldu. Orbán’ın yenilgisi, sadece bir hükümetin sonu değil, aynı zamanda Avrupa’daki aşırı sağ ve popülist hareketler için önemli bir modelin çöküşü anlamına geliyor.
Avrupa genelinde sağ popülist dalganın ivmesinde bir yavaşlama dikkat çekiyor. Bu durum, Almanya’da faaliyet gösteren AfD için de önemli bir uyarı niteliğinde. Macaristan uzun süre, radikal sağın iktidara ulaşma stratejisinin örnek ülkesi olarak görülüyordu. Bu stratejiye göre uzlaşma ya da koalisyonlar değil, “muhafazakâr devrim” yoluyla otoriter bir devlet düzeni kurulması hedefleniyordu.
Öte yandan krizler, savaşlar ve iklim değişikliği gibi küresel sorunlar, toplumsal dönüşümleri hızlandırırken radikal hareketler için hâlâ geniş bir zemin sunuyor. Liberal demokrasiler üzerindeki baskı sürse de sağ popülistlerin iktidarı ele geçirmesi beklenenden daha zor görünüyor. Son dönemde birçok ülkede bu hareketlerin seçimlerde başarısız olduğu gözlemleniyor.
Almanya’da ise AfD’nin, hükümete yönelik memnuniyetsizliğe rağmen oylarını artırmakta zorlanması dikkat çekiyor. Bu durumun arkasında parti içi skandallar, liderlik mücadeleleri ve seçmenleri yeterince ikna edemeyen aday profilleri olduğu değerlendiriliyor. Gözlemler, AfD’nin en büyük sorunlarından birinin kadro ve liderlik eksikliği olduğunu ortaya koyuyor.
Uzmanlara göre, demokratik sistemlerin kararlılığı ve siyasi aktörlerin cesur tutumu, sağ popülizmin yükselişini durdurmada belirleyici rol oynayabilir.
