İRAN’DA SOKAKLAR KARIŞIK: REZA PEHLEVİ SAHNEYE ÇIKARILIYOR!
Tahran yönetimine karşı ülke genelinde protestolar sürerken, 1979’da devrilen Şah’ın oğlu Reza Pehlevi sürgünden yaptığı çağrılarla muhalefette liderlik iddiasını güçlendiriyor. Ancak Pehlevi’nin İran içindeki gerçek etkisi tartışmalı.
İran’da halk, İslam Cumhuriyeti rejimine karşı sokaklara dökülürken, ülke dışından gelen çağrılar da dikkat çekiyor. 1979 İslam Devrimi ile devrilen Şah Muhammed Rıza Pehlevi’nin oğlu Reza Pehlevi, sürgünde yaşadığı ülkeden yaptığı açıklamalarla protestoların yeni bir aşamaya geçtiğini savundu. Pehlevi, son video mesajında hedefin açık olduğunu belirterek, “İslam Cumhuriyeti’ni yıkmak için yeni bir aşamadayız” ifadelerini kullandı.
“KURUMLAR HEDEF ALINMALI” ÇAĞRISI
Reza Pehlevi, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamalarda, protestoculara yalnızca şehirlerin ana caddelerini değil, aynı zamanda rejimin propaganda ve iletişim altyapısını ayakta tutan kurumları da hedef almaları çağrısında bulundu. Ancak İran’daki internet kısıtlamaları nedeniyle bu çağrıların halka ne ölçüde ulaştığı bilinmiyor.
Perşembe günü gerçekleşen ve Pehlevi’nin de destek verdiği protestoların, “kalabalık kitlelerin baskıcı güçleri geri çekilmeye zorladığını” savunan Pehlevi, gelişmeleri muhalefet açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirdi. Buna karşın uzmanlar, Pehlevi’nin İran içindeki etkisinin ve taban desteğinin net olmadığını vurguluyor.
MUHALEFETTE LİDERLİK BOŞLUĞU
65 yaşındaki Reza Pehlevi, sürgünden yürüttüğü faaliyetlerle muhalefetin liderliğine talip olduğunu açıkça ortaya koyuyor. İran’da uzun süredir protestocular tarafından güvenilir kabul edilen bir siyasi muhalefet yapısının bulunmaması, bu iddiayı daha da görünür kılıyor. Reformist kanat ve Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan gibi isimler ise, protestocular tarafından mevcut sistemin bir parçası olarak görülüyor.
Bu durum, halkın bir bölümünün umutlarını yurt dışındaki muhalif figürlere bağlamasına neden oluyor. Son protestolarda atılan “Kral çok yaşa” sloganları da, Şah’ın oğlu Pehlevi’ye yönelik sembolik bir desteğin varlığına işaret ediyor.
“BİRLEŞTİRİCİ DEĞİL, AYRIŞTIRICI”
Reza Pehlevi, İran’daki monarşinin devrilmesi sırasında henüz 18 yaşındaydı. Yaklaşık 40 yıl süren babasının otoriter yönetimi, halk ayaklanmasıyla sona ermişti. ABD merkezli CNN’in analizine göre Pehlevi, aradan geçen yaklaşık yarım asrın ardından kendisini “geçiş sürecinin lideri” olarak konumlandırmaya çalışıyor.
Ancak Johns Hopkins Üniversitesi öğretim üyesi ve İran uzmanı Vali Nasr, bu iddialara temkinli yaklaşıyor. Nasr, “Geçiş hükümeti kimlerden oluşacak, adaylar kim, bu süreci kim yönetecek?” sorularının henüz cevapsız olduğunu belirtiyor.
Akademisyen ve yazar Arash Azizi ise Reza Pehlevi’nin son dönemde etkisini artırdığını kabul etmekle birlikte, onun İran muhalefeti içinde “birleştirici değil, ayrıştırıcı bir figür” olduğunu ifade ediyor.
EN AĞIR PROTESTOLAR
İran’da iki haftayı aşkın süredir devam eden gösteriler, başlangıçta ekonomik kriz nedeniyle patlak verdi. Ancak protestolar kısa sürede rejim karşıtı, ülke geneline yayılan bir ayaklanmaya dönüştü. Şehirlerde şiddetli çatışmalar yaşanırken, güvenlik güçlerinin sert müdahalesi sonucu yüzlerce göstericinin hayatını kaybettiği bildiriliyor. Aktivistlere göre bu protestolar, son yılların en kanlı ve en geniş katılımlı gösterileri olarak kayda geçti.
İran’daki gelişmeler, hem ülke içinde hem de uluslararası kamuoyunda yakından izlenirken, Reza Pehlevi’nin bu süreçte nasıl bir rol oynayacağı belirsizliğini koruyor.
İran’da Kitlesel Protestolar: Tahran Müzakereye Hazır, Trump Sert Adımları Gündemde Tutuyor
İran’da güvenlik güçlerinin protestoculara yönelik sert müdahalelerine rağmen ülke genelindeki gösteriler devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki molla rejiminin Washington ile temasa geçerek müzakere talebinde bulunduğunu açıkladı. Ancak Trump, askeri seçeneklerin de hâlâ masada olduğunu vurguladı.
Trump, Air Force One uçağında yaptığı açıklamada, “İran müzakere etmek istiyor” ifadelerini kullandı. Cumartesi günü (10 Ocak) İranlı yetkililerin kendisini aradığını belirten Trump, taraflar arasında bir görüşmenin ayarlanmakta olduğunu söyledi. Görüşmenin içeriğine dair ayrıntı vermeyen ABD Başkanı, İran makamlarının bu temas iddiasını henüz doğrulamadığını da hatırlattı.
Öte yandan Trump, olası bir görüşme öncesinde sert adımlar atılabileceğine dikkat çekerek, “Bir toplantıdan önce harekete geçmemiz gerekebilir” dedi. ABD yönetiminin İran’daki gelişmeler karşısında “son derece sert seçenekleri” değerlendirdiğini ifade eden Trump, askeri müdahale ihtimalinin tamamen dışlanmadığını da sözlerine ekledi.
İran’da haftalardır süren protestolar, ülke yönetimine yönelik artan halk tepkisini gözler önüne sererken, uluslararası kamuoyu da Tahran-Washington hattındaki gelişmeleri yakından izliyor.
