20. yüzyılın ilk çeyreğinde Modern Ortadoğu’yu şekillendiren kilometre taşlarını anlatmaya devam ediyoruz. Bu makale ise devam eden I. Dünya Savaşı’nda İngiltere’nin Mısır’da bulunan İngiliz Sefer Kuvveti vasıtasıyla bulunan Osmanlı İmparatorluğu’nun egemenliğinde bulunan Filistin’i işgâl etmesine karar vermesine ilişkindir.
Sina’dan Filistin’e Çekiliş…
Filistin Cephesi’nde (4. Osmanlı Ordusunda görev yapmakta olan Alman) Albay Kress von Kressenstein komutasındaki 4. Ordu bağlısı 1. Seferî Kuvvet birlikleri, 23 Aralık 1916 tarihinde Refah’ın [1] düşmesinden sonra Gazze’ye [2] doğru çekilmişti. Tâkiben Gazze-Tellüşeria ve Birüssebi Hattının kesin savunma cephesi yapılmasına karar verilir. Bu hattın savunması görevi de Albay Kressenstein’a verilir.
Filistin’in İşgâlinin Kararlaştırılması…
Mısır’dan Filistin’e açılan kapı durumundaki Refah’ın İngilizlerin eline geçmesinden sonra İngiliz Kuvvetleri Filistin sınırına dayanmıştı. Bu tarihten itibaren İngilizler ile Türkler arasında yapılacak muharebeler Filistin topraklarında olacaktır. İngiliz Başkomutanlığı savaşın gidişatıyla ilgili çeşitli hususları inceledikten sonra aşağıda öne çıkan sebeplerle Filistin’in işgâline karar verir:
- Filistin Cephesi’ndeki Osmanlı birliklerinin personel ve araç bakımından İngiliz kuvvetlerinden zayıf olduğunun bilinmesi. Bu takdirde İngiltere Başbakanı David Lloyd George’un “Almanları yenmek için müttefiklerine ağır askerî darbeler indirilmesi ve saf dışı bırakılması gerektiği” şeklindeki siyasî direktifine uygun olarak hareket edilmiş olunacaktı.
- Aralık 1916 ayında, Irak Cephesi’nde Dicle’nin sağ kanadında başlatılan İngiliz taarruzu kısa sürede gelişmiş, İngiliz birlikleri 23-24 Şubat 1917 tarihinde Dicle Nehri’ni geçmeyi başarmışlar ve Bağdat’a doğru ilerlemelerini sürdürerek 11 Mart’ta da Bağdat’a girmişlerdir. Mısır’daki İngiliz Sefer Kuvveti Komutanlığı, Irak Cephesi’nde sağlanan başarıların devam etmesi için Filistin’de Türklere karşı yeni bir cephe açmanın Türklerin birlik kaydırmalarını engellemek amacıyla muharebeye her iki cephede devam edilmesi gerekliliğini düşünmüştü.
- İngilizler, Rusya’yı savaştan çekilmeye zorlayacak bir halk devrimi öncesinde, Türkler tarafından Ruslara yapılacak askerî baskıyı hafifletmek amacıyla Filistin’de bir cephenin açılmasını uygun görmüştü.
- Stratejik mevzî savunma muharebesine dönüşen Batı (Avrupa) Cephesinde, İngilizlere ait çok sayıda süvari birliği mevcut olup bunları bir yerde kullanmak gerekiyordu. Filistin şartlarına göre eğitilen bu birlikler İngiliz sömürgelerinden getirilen birliklerden oluşuyordu. Bu birliklerden ancak Filistin’de faydalanabileceği düşünülmüştü.
- Filistin toprakları içinde yer alan ve Müslümanlar tarafından kutsal sayılan Kudüs’ün ele geçirilmesi, Osmanlı Hâlifesine indirilecek en ağır manevî darbe olacağı ve Hâlifenin itibarının İslam âlemi nezdinde sarsılacağı düşünülmüştü.
- Şerif Hüseyin’in liderliğinde 5 Haziran 1916 tarihinde başlatılmış olan Arap İsyanından faydalanılmak istenilmiş, yerli Araplarla iş birliği yapılarak, Filistin işgâlinin daha kolay olacağı düşünülmüştü.
- Zengin petrol yataklarına sahip Orta Doğu bölgesinin öteden beri İngilizler tarafından işgâl edilmesi arzu edilmesine ilaveten Hindistan’a giden yolların himâyesi ve Doğu Akdeniz limanlarında İngiliz gemilerinin bakım, onarım ve operasyonları için üs bulundurmak istenmesi düşünülmüştü.
- Filistin topraklarının Osmanlı’dan alınarak burasının bir Yahudi yurdu olması konusunda yapılan dünyadaki Siyonist-Yahudi lobisinin baskıları.
Yahudilerin Arzusu…
Filistin, Osmanlı’dan alınıp, İngilizlerin eline geçmesi her Yahudinin arzuladığı bir durumdu. Bunun için Siyonist Yahudiler tarafından İngilizlere her türlü yardım yapılmıştır.
© 2026. Bu makalenin / yazının içeriğinin telif hakları yazarına ait olup, 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu gereği kaynak gösterilerek yapılacak kısa alıntılar ve yararlanma dışında, hiçbir şekilde önceden izin alınmaksızın kullanılamaz, çoğaltılamaz, yayımlanamaz ve dağıtılamaz.
SONNOTLAR
[1] Refah, Gazze Şeridi'nin güneyinde yer alan bir Filistin şehridir ancak Mısır'daki Sina Yarımadasında da devam etmektedir.
[2] Gazze, Filistin'in güneybatısında ve Akdeniz kıyısında bulunan, Gazze Şeridi'nde en büyük şehridir.
KAYNAKLAR
