Avrupa Birliği (AB) Dışişleri Bakanları, bugün Brüksel’de düzenlenen toplantıda İsrail’in işgal altındaki Batı Şeria’daki yerleşimlerinden ithal edilen ürünlere yönelik yeni ticaret kısıtlamalarını ele aldı. Gündemde, yerleşimlerin genişlemeye devam etmesi ve Filistinlilere yönelik yerleşimci şiddetindeki artış yer alıyor.
Avrupa Komisyonu, üye ülkelere üç farklı seçenek sundu. Bu seçenekler arasında yerleşim ürünleri için ithalat lisansı uygulaması, gümrük vergilerinin artırılması ve söz konusu ürünlerin AB’ye girişinin tamamen yasaklanması bulunuyor. Tartışmalar, Uluslararası Adalet Divanı’nın 2024 yılında yayımladığı ve İsrail’in işgali ile yerleşimlerini uluslararası hukuka aykırı olarak değerlendiren danışma görüşüne dayanıyor. Söz konusu görüşte devletlere uluslararası hukuk çerçevesinde gerekli adımları atmaları çağrısı yapılmıştı.
AB içinde görüş ayrılığı
Öte yandan, AB ülkeleri arasında izlenecek yol konusunda ciddi görüş ayrılıkları yaşanıyor. Tartışmaların odağında, olası ticaret tedbirlerinin hangi oylama usulüyle kabul edileceği bulunuyor. Bazı ülkeler, bu adımların dış politika yaptırımı kapsamında değerlendirilerek oy birliğiyle kabul edilmesi gerektiğini savunurken, diğerleri bunların ticaret politikası kapsamında nitelikli çoğunlukla karara bağlanabileceğini ifade ediyor.
Almanya başta olmak üzere İsrail ile özel ilişkilerine vurgu yapan bazı üye ülkeler oy birliği yöntemini desteklerken, İspanya ve Belçika gibi ülkeler uluslararası hukukun uygulanabilmesi için nitelikli çoğunluk mekanizmasının işletilmesini savunuyor. Bu görüş ayrılığı, AB’nin Orta Doğu politikasındaki derin farklılıkları bir kez daha gözler önüne seriyor.
İsrail’den tepki
İsrail ise Batı Şeria’daki yerleşimlerin yasa dışı olduğu yönündeki değerlendirmeleri kesin bir dille reddediyor. Tel Aviv yönetimi, söz konusu bölgeler üzerindeki tarihî Yahudi bağlarına dikkat çekerken, AB’nin olası ticaret kısıtlamalarını taraflı ve barış çabalarına zarar verecek adımlar olarak nitelendiriyor.
Uzmanlar ayrıca, olası bir ithalat yasağının AB-İsrail ilişkileri üzerinde olumsuz etkiler doğurabileceğine işaret ediyor. Haziran 2026’da yayımlanan bir raporda ise yerleşimlerde üretilen bazı ürünlerin sistematik şekilde “İsrail menşeli” olarak etiketlendiği ve bunun olası yaptırımların uygulanmasını zorlaştırabileceği belirtilmişti.
AB’de devam eden tartışmalar, uluslararası hukuk ilkeleri ile bölgedeki siyasi ve jeopolitik dengeler arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gündeme taşıyor.
